Friday, 9 October 2026

बली बली परंपरा

आज धर्मपत्नी जी ने पूछा की क्या ब्राह्मण को बलि देना चाहिए.......... बलि हेतु शास्त्र प्रमाण उपलब्ध है क्या???

जो यह कहते हैं कि ब्राह्मण के लिए बलि नहीं वह भी उचित नहींं #आगमिक #ब्राह्मण जो कि #शाक्त हैं उन्हें तो #बलि देनी चाहिए, #वैदिको को भी #चण्डी को #कूष्माण्ड तो देना ही चाहिए.........
#ब्राह्मणेनमाषादिमिश्रान्नेनकूष्माण्डेनवाकार्यं, 
धर्मसिन्धु निर्णयसिन्धु में ब्राह्मणों को माषादि मिश्रित अन्न वा कुष्माण्ड देने को कहा है। अत: यहां जो #कुलपरम्परा से प्राप्त हो वह उचित है। #ब्राह्मण को पशु का #स्वयं #बलि 
हेतु घात न कर #क्षत्रियादि से घात करवाना चाहिए......

#शास्त्रवचनानि...............

तद् यथैवादाे मनुष्यराज अागते अन्यस्मिन् वा अर्हति उक्षाणं वा वेहतं वा क्षदन्ते-- #ऋग्वेद-एेतरेयब्राह्मण ३।४ ।

स्वाहा च्छागम् अश्विभ्यां स्वाहा मेषं सरस्वत्यै स्वाह ऋषभम् इन्द्राय स्वाहा--#माध्यन्दिनीय-शुक्ल-यजुर्वेदसंहिता २१।४०

यदश्वस्य क्रविषाे मक्षिकाश यद् वा स्वराै स्वधिताै रिप्तमस्ति ।
यद्धस्तयाेः शमितुर्यन्नखेषु सर्वा ता ते अपि देवेष्वस्तु ।। #ऋग्वेदसंहिता १।१६२।९, मा. शुक्लयजुर्वेदसंहिता २५।३२

ये वाजिनं परिपश्यन्ति पक्वं य ईमाहुः सुरभिर् निर्हरेति । 
ये चार्वतो मांसभिक्षामुपासत उतो तेषामभिगूर्तिर् न इन्वतु॥-- #ऋग्वेदसंहिता १।१६२।१२, मा. शुक्लयजुर्वेदसंहिता २५।३५

यन्नीक्षणं माँस्पचन्या उखाया या ते पात्राणि यूष्ण अासेचनानि 
उष्मण्या पिधानाश् चरूणामङ्काः सूनाः परिभूषन्त्यश्वम् ।।-- #ऋग्वेदसंहिता १।१६२।१३, मा. शुक्लयजुर्वेदसंहिता २५।३६

चतुस्त्रिंशद् वाजिनाे देवबन्धाेर् वङ्क्रीरश्वस्य स्वधितिः समेति।
अच्छिद्रा गात्रा वयुना कृणाेत परुष्परुरनुघुष्या विशस्त ।।-- #ऋग्वेदसंहिता १।१६२।१८, मा. शुक्लयजुर्वेदसंहिता २५।४१

न वा उ एतन् म्रियसे न रिष्यसि देवाँ इदेषि पथिभिः सुगेभिः ।
हरी ते युञ्जा पृषती अभूताम् उपास्थाद् वाजी धुरि रासभस्य ।।-- ऋग्वेदसंहिता १।१६२।२१, मा. शुक्लयजुर्वेदसंहिता २५।४४
मांसाैदनं पाचयित्वा सर्पिष्मन्तमश्नीयातामीश्वराै जनयितवा अाैक्ष्णेन वार्षभेण वा ।
-- शुक्लयजुर्वेद-शतपथब्राह्मण-बृहदारण्यकाेपनिषद् ६।४।१८ 

मांसमिश्रमाेदनं मांसाैदनम् तन्मांसनियमार्थमाह अाैक्षेण वा मांसेन, उक्षा सेचनसमर्थः पुङ्गवस्तदीयं मांसम्, ऋषभस्तताेऽप्यधिकवयास्तदीयमार्षभं मांसम्-- शङ्करभगवत्पादकृत बृहदारण्यकाेपनिषद्वृत्ति ६।४।१८

छागाेस्रमेषाः पश्वभिधानाद् यथालिङ्गम् ।-- 
    कात्यायनश्राैतसूत्र २०।७।१९
मृतम् ब्राह्मणान् भाेजयेत् ।--कात्यायनश्राैतसूत्र २३।४।२३
न अमांसाे मधुपर्काे भवति--ऋग्.अाश्वलायनगृह्यसूत्र १।२४।२६

न अमांसः अर्घः भवति अधियज्ञमधिविवाहम् -- 
#ऋग्. काैषीतकिगृह्यसूत्र २।१५
एतावद् गाेरालम्भनस्थानम् अतिथिः पितराे विवाहश् च--कृष्णयजु. अापस्तम्बगृह्यसूत्र ३।१०

न अमांसाे मधुपर्क इति श्रुतिः--कृष्णयजु.मानवमैत्रायणीय गृह्यसूत्र १।९।२२
न त्वेव अमांसः अर्घः स्याद् अधियज्ञमधिविवाहम् कुरूतेत्येव ब्रूयात् --शुक्लयजु. #पारस्करगृह्यसूत्र १।३।२९-३० ।

न अलाेहिताे मधुपर्काे भवति--अथर्व.-काैशिकगृह्यसूत्र ९२।१६
भक्ष्याै तु धेन्वनडुहाै मेध्याै वाजसनेयके विज्ञायते ।--वसिष्ठधर्मसूत्र १४।४६

धेन्वनडुहयाेर् भक्ष्यं मेध्यमानडुहमिति वाजसनेयकम् ।-- अापस्तम्बधर्मसूत्र १।५।३।३०-३१

यज्ञशिष्टं मांसं भक्षणीयम् ।--वैखानसगृह्यसूत्र ९।१५, वैखानसधर्मसूत्र २।१५

नियुक्तस् तु यतिः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् ।
यावन्ति पशुराेमाणि तावन् नरकमृच्छति।।--वसिष्ठधर्मसूत्र ११।३४
अभक्ष्याे ग्राम्यकुक्कुटः अभक्ष्याे ग्राम्यशूकरः, गम्यत एतदारण्याे भक्ष्य इति ।
--पाणिनीयव्याकरण अष्टाध्यायी-पातञ्जलभाष्य पस्पशाह्निक ।
शमिता च शब्दभेदात् ।--जैमिनीयधर्ममीमांसासूत्र ३।७।२८
वङ्क्रीणां तु प्रधानत्वात् समासेनाऽभिधानं स्यात् प्राधान्यमध्रिगाेस्तदर्थत्वात् ।-- जैमिनीयधर्ममीमांसासूत्र ९।४।८
अश्वस्य चतुस्त्रिंशत् तस्य वचनाद् वैशेषिकम् ।--जैमिनीयधर्ममीमांसासूत्र ९।४।१७

वनिष्ठुसन्निधानेन उरूकेण वपाभिधानम् ।--जैमिनीयधर्ममीमांसासूत्र ९।४।२२

अशुद्धमिति चेन्न शब्दात् ।--बादरायणीय ब्रह्ममीमांसासूत्र ३।१।२५

मधुपर्के च यज्ञे च पितृ-दैवतकर्मणि ।
अत्रैव पशवाे हिंस्या नाऽन्यत्रेत्यब्रवीन् मनुः ॥
एष्वर्थेषु पशून् हिंसन् वेदतत्त्वार्थविद् द्विजः ।
अात्मानं च पशुं चैव गमयत्युत्तमां गतिम् ॥
#मनुस्मृति, अध्याय ५ श्लाेक ४१-४२

मांसाशनं ये कुर्वन्ति तैः कार्यँ पशुहिंसनम्।
महिषाऽजवराहाणां बलिदानं विशिष्यते॥
देव्यग्रे निहता यान्ति पशवः स्वर्गमव्ययम्।
न हिंँसा पशुजा तत्र निघ्नतां तत्कृतेऽनघ॥
#देवीभागवतमहापुराण, स्कन्ध ३ अध्याय २६ श्लोक ३२ तथा ३३ ।

अामन्त्रितश् च यः श्राद्धे दैवे वा मांसमुत्सृजेत् ।
यावन्ति पशुराेमाणि तावन् नरकमृच्छति ।।
पद्मपुराण, स्वर्गखण्ड ५६।४२

न किञ्चिद् वर्जयेच् छ्राद्धे नियुक्तस्तु द्विजाेत्तमः । 
न मांसं प्रतिषेधेत न चान्यस्यान्नमीक्षयेत् ।।
कूर्ममहापुराण २।२२।६७

हविष्यान्नेन वै मासं पायसेन तु वत्सरम् ।
मात्स्य-हारिणकाैरभ्र-शाकुन-च्छाग-पार्षतैः।।
एेण-राैरव-वाराह-शाशमांसैर्यथाक्रमम्।
मासवृद्ध्यापि तुष्यन्ति दत्तैरिह पितामहाः ।।
#गरुडमहापुराण १।९९।३७-३८

पञ्च पञ्च नखा भक्ष्या ब्रह्म-क्षत्रेण राघव ।
शल्यकः श्वाविधाे गाेधा शशः कूर्मश्च पञ्चमः ।। #वाल्मीकिरामायण ४।१७।३७ (३९)

पञ्च पञ्च नखा भक्ष्या ब्रह्म-क्षत्रस्य वै विशः ।
यथा शास्त्रं प्रमाणं ते माऽभक्ष्ये मानसं कृथाः ।।
#महाभारत शान्तिपर्व १४१।७०

विधिना वेददृष्टेन तद् भुक्त्वेह न दुष्यति ।
यज्ञार्थे पशवः सृष्टा इत्यपि श्रूयते श्रुतिः ।।
#महाभारत अनुशासन पर्व ११६।१४

पशुहिंसादिसम्बन्धे यज्ञे तुष्यन्ति हि द्विजाः ।
तेभ्य एव हि यज्ञेभ्यः शाक्याः क्रुध्यन्ति पीडिताः ।।
-- मीमांसकशिराेमणि कुमारिलभट्टपाद, #जैमिनीय-धर्ममीमांसाशास्त्र-वार्त्तिक

यदि ह्यनादरेणैषां न कल्प्येताऽप्रमाणता ।
अशक्यैवेति मत्त्वाऽन्ये भवेयुः समदृष्टयः ।।
शाेभा-साैकर्य-हेतूक्ति-कलिकालवशेन वा ।
यज्ञाेक्तपशुहिंसादित्यागभ्रान्तिमवाप्नुयुः ।।
#कुमारिलभट्टपादकृत जैमिनीयधर्मीमांसातन्त्रवार्तिक
शाक्याेक्ताऽहिंसनं धर्माे न वा? धर्मः श्रुतत्वतः ।
न धर्माे नहि पूतं स्याद् गाेक्षीरं श्वदृताै धृतम् ।।
माधवाचार्यकृत जैमिनीयन्यायमाला
अथैकदा पितुः श्राद्धे इक्ष्वाकुः सुतमादिशत् ।
मांसमानीयतां मेध्यं विकुक्षे गच्छ मा चिरम् ।।--भागवत ९।९।६
चरन्तं मृगयां क्वापि हयमारुह्य सैन्धवम् ।
घ्नन्तं ततः पशून् मेध्यान् परीतं यदुपुङ्गवैः ।।--भागवत १०।६९।३५

                       

No comments:

Post a Comment